गायचे दूध वाढवण्यासाठी उपाय

Question

Sathiyavarsha K · Answer

गायीचं दूध वाढवण्यासाठी खालील उपाय उपयुक्त ठरतात:

1. योग्य आहार व्यवस्थापन

सकस हिरवा चारा (ज्वारी, मका, नेपियर गवत, बरसीम) द्यावा.

कोरडा चारा (भुसा, पेंढा) सोबत खनिज मिश्रण आणि मीठ चाट द्यावं.

दाणा मिश्रण (मक्याचा दाणा, चणा, सोयाबीन खळी, कडधान्ये) संतुलित प्रमाणात द्यावं.

पचन सुधारण्यासाठी व वेळोवेळी यीस्ट कल्चर/प्रोबायोटिक्स वापरावेत.

2. पाणी व्यवस्थापन

स्वच्छ आणि पुरेसं पाणी नेहमी उपलब्ध करून द्यावं.

एका दुधाळ गायीला साधारण ५०–६० लिटर पाणी रोज लागते.

3. आरोग्य आणि स्वच्छता

गायींचं शेड स्वच्छ, हवेशीर आणि कोरडं ठेवा.

वेळोवेळी लसीकरण आणि जंतनाशक औषधं द्यावीत.

रोग झाल्यास त्वरित पशुवैद्यकाचा सल्ला घ्यावा.

4. दूध काढण्याची पद्धत

नेहमी ठरलेल्या वेळेला दूध काढावं.

स्वच्छ हाताने आणि पूर्णपणे दूध काढावं.

गायीला प्रेमाने हाताळल्यास दूध उतरणं सोपं होतं.

5. पूरक आहार

बायपास प्रथिन (Bypass Protein) द्यावे.

खनिज मिश्रण + जीवनसत्त्वे (Vitamins A, D, E) नियमित द्यावीत.

मेथी दाणे, अलशी, कडधान्ये मर्यादित प्रमाणात दिल्यास दूध वाढण्यास मदत होते.