शेती साठी व सर्व पीकां साठी माहीती

Question

Sathiyavarsha K · Answer

1. माती परीक्षण (Soil Testing)
पीक लावण्यापूर्वी मातीची तपासणी करा.

मातीतील pH, सेंद्रिय कार्बन, नत्र, स्फुरद, पालाश, झिंक, सल्फर यांची माहिती मिळवा.

माती परीक्षणानुसार योग्य खत योजना तयार करा.

2. जमिनीची तयारी (Land Preparation)
पहिली नांगरट खोलवर (M.B. Plough) करा.

त्यानंतर 2-3 हलक्या नांगरट्या व पाट्यावरून गुळगुळीत करा.

ओलावा टिकवून ठेवणारी पद्धत (Moisture Retention) वापरा.

3. बीज निवड व बीज प्रक्रिया (Seed Selection & Treatment)
स्थानिक हवामानाला योग्य असलेल्या व अधिक उत्पादन देणाऱ्या जातिचे बीज निवडा.

बियाणे थायरम, कार्बेन्डाझिम, ट्रायकोडर्मा या फफुंदनाशकाने प्रक्रिया करा.

जैविक प्रक्रिया (Bio-fertilizers) — राइझोबियम, अ‍ॅझोटोबॅक्टर लावणे फायद्याचे.

4. खते व्यवस्थापन (Fertilizer Management)
खताचे प्रकार	फवारणी / मातीमिश्रित देणे	किती व केव्हा द्यावे
डीएपी	पेरणीवेळी	प्रति एकर 50 किलो
युरिया	50% पेरणीवेळी, उर्वरित 30-35 दिवसांनी	40-50 किलो प्रति एकर
पोटाश	पेरणीवेळी	20-25 किलो प्रति एकर
सूक्ष्म अन्नद्रव्ये (झिंक, सल्फर)	पेरणीवेळी	5 किलो झिंक, 10 किलो सल्फर

5. पाणी व्यवस्थापन (Irrigation Management)
ठिबक सिंचन (Drip Irrigation) व फवारणी सिंचन (Sprinkler) वापरल्यास पाण्याची बचत होते.

पीकाच्या गरजेनुसार सिंचन वेळापत्रक तयार करा.

उदाहरण: गहू — CRI, कल्ला, फुलोरा, दाणाभरणी टप्प्यावर पाणी.

6. तण नियंत्रण (Weed Management)
खरपतवार नियंत्रणासाठी योग्य वेळी Pendimethalin, Atrazine, या तणनाशकांचा वापर करा.

हाताने/ यंत्राद्वारे तण काढणेही फायदेशीर.

7. किडी व रोग नियंत्रण (Pest & Disease Management)
किडी नियंत्रणासाठी फवारणीसाठी जैविक व रासायनिक पद्धतींचा समतोल वापर करा.

रोग निवारणासाठी कार्बेन्डाझिम, मॅन्कोझेब, मेटलॅक्सिल, हे फफुंदनाशक फवारणी करा.

Integrated Pest Management (IPM) पद्धती अवलंबा.

8. मुलभूत पिके व नफा (Main Crops & Profit):
पीक	लागवड कालावधी	एकरी उत्पादन	नफा
गहू	नोव्हेंबर – फेब्रुवारी	15-20 क्विंटल	20,000–40,000 रु.
तूर (अरहर)	जून – जानेवारी	6-8 क्विंटल	20,000 रु. पर्यंत
सोयाबीन	जून – ऑक्टोबर	10-12 क्विंटल	30,000 रु. पर्यंत
कांदा	नोव्हेंबर – मार्च	80-100 क्विंटल	50,000–70,000 रु.
टोमॅटो	जुलै – डिसेंबर	200-250 क्विंटल	1 लाख रु. पर्यंत

9. बाजारपेठ व विक्री (Market Linkage)
स्थानिक मार्केट, APMC मंडी व्यतिरिक्त थेट ग्राहक विक्री (Direct Farmer to Consumer) चा विचार करा.

ई-मंड्या (e-NAM) व ऑनलाईन प्लॅटफॉर्मचा वापर करा.

10. अनुदान व योजनांचा लाभ (Government Schemes & Subsidies)
कृषी विभाग, ATMA, NHM, PMKSY (ठिबक सिंचन), पशुपालन योजना यांचा लाभ घ्या.

ट्रॅक्टर, शेती अवजारे, पॉलीहाऊस इत्यादीवर मिळणारे अनुदान मिळवा.