शेळ्या चे पोट दुखणं किंवा पोटफोगने

Question

Sathiyavarsha K · Answer

शेळ्याच्या पोटदुखी (पोटफुगणे / अपचन) याला मराठीत "अजीर्ण" किंवा "फुगवटा" असंही म्हणतात, आणि ही समस्या वेळेवर लक्षात घेतली नाही तर शेळीचा जीवही जाऊ शकतो.

शेळ्याच्या पोटफुगण्याची कारणं:
कोरडा किंवा खराब चारा खाल्ल्याने

अचानक हिरवा रसाळ चारा (उदा. अल्फा-अल्फा, मका, बरसीम) जास्त प्रमाणात खाल्ल्याने

सडलेले, बुरशी लागलेले अन्न

कमी हालचाल

जंत (कृमी) संक्रमण

पाण्याचा अभाव

लक्षणं:
पोट डाव्या बाजूने फुगलेले असते (रुमेन भाग)

शेळी रवंथ करणं बंद करते

बेचैन होणे, अंग हलवणं

वजन कमी होणे

कधी कधी उलटीसारखी लक्षणं किंवा तोंडातून फेस येतो

उपाय (घरी करता येणारे):
1. हिंग + गुळाचा उपाय:
5 ग्रॅम हिंग + 50 ग्रॅम गूळ गरम पाण्यात मिसळून शेळीला द्या

दिवसातून 2 वेळा देऊ शकता

2. मूंठभर ओवा पाण्यात उकळून द्या
गॅस व पचन सुधारण्यास मदत होते

औषधोपचार (पशुवैद्यक सल्ल्यानुसार):
औषधाचे नाव	मात्रा (प्रौढ शेळी)	वापर
Bloat Guard (सोडियम बायकार्बोनेट + सर्फॅक्टंट)	30-40 मि.ली	पोटफुगणं कमी करतं
Tympanol / Bloatol	20-30 मि.ली	गॅस बाहेर टाकण्यास मदत
Lixotinic / Liv-52 vet	10 मि.ली	पचन सुधारते
Albendazole / Fenbendazole	7-15 दिवसांनी एकदा	कृमी नाशक

प्रतिबंधात्मक उपाय:
हिरव्या चाऱ्यावर थोडा वेळ उन्हात वाळवून मगच द्या

एकदम हिरवा चारा जास्त देऊ नका

रोज सकाळी थोडं मिठमिश्रित पाणी द्या

कोरडं व स्वच्छ वातावरण ठेवा

3-4 महिन्यांनी कृमी नाशक द्या