म्हशीचे दूध कसे वाडवावे

Question

Sathiyavarsha K · Answer

तुम्ही विचारलेला प्रश्न खूप महत्त्वाचा आहे. म्हशीचे दूध वाढवण्यासाठी योग्य आहार, देखभाल आणि व्यवस्थापन खूप गरजेचे आहे. खाली मुद्देसूद माहिती दिली आहे:

1. आहार व्यवस्थापन

हिरवा चारा : दररोज 20–25 किलो चारा (ज्वारी, मका, नेपिअर, बरसीम इ.) द्या.

कोरडा चारा : 5–6 किलो भुसा किंवा गवत द्या.

धान्य व कंसेन्ट्रेट (कडबा, खळी, मका, गहू, चणा) :

प्रत्येक 2 लिटर दुधासाठी सुमारे 1 किलो कंसेन्ट्रेट द्या.

खनिज मिश्रण (Mineral Mixture) आणि मीठ : रोज 50–60 ग्रॅम खनिज मिश्रण + 30 ग्रॅम मीठ द्या.

पूरक पदार्थ :

प्रोटीन वाढवण्यासाठी कापूसखळी, सोयाबीन खळी.

उर्जेसाठी गूळ किंवा मका.

2. पाणी

दिवसातून 3–4 वेळा भरपूर स्वच्छ पाणी द्या.

दूध उत्पादनासाठी पाणी सर्वात महत्त्वाचे असते.

3. देखभाल

स्वच्छ, हवेशीर आणि आरामदायक जागा द्या.

म्हशीला उन्हाळ्यात अंघोळ घालणे आणि सावली ठेवणे आवश्यक आहे.

गोठा स्वच्छ व कोरडा ठेवा.

4. आरोग्य व प्रजनन

वेळेवर लसीकरण आणि जंतनाशक औषध द्या.

प्रसूतीनंतर पहिल्या 2–3 महिन्यात पौष्टिक आहार द्या.

गर्भावस्थेत (8–9 महिने) चांगला आहार द्या, ज्याने पुढच्या बयातीत दूध वाढते.

5. दुध काढण्याची पद्धत

दिवसातून 2–3 वेळा निश्चित वेळेला दूध काढा.

दूध काढण्यापूर्वी स्तन स्वच्छ धुवा व हलके मसाज करा.

व्यवस्थित व पूर्ण दूध काढल्याने दूध उत्पादन टिकते.

विशेष टिप

गॅलॅक्टोफीड, लॅक्टोस्टार, व्हिटामिन AD3E, मिनरल मिक्सचर सारखे पूरक पदार्थ (Veterinary Doctor च्या सल्ल्याने) वापरल्यास दूध आणखी वाढते.