ગાય ગાભણ રહેતી નથી તો શું કરીએ

Question

Sathiyavarsha K · Answer

જો તમારી ગાય વારંવાર ગર્ભધારણ (ગાભણ) ન કરી શકતી હોય, તો તેની પાછળ ઘણા કારણો હોઈ શકે છે – પોષણની ઉણપથી લઈને વિજ્ઞાનિક કારણો સુધી. નીચેના મુદ્દાઓ ધ્યાનમાં લઈ ગાયને યોગ્ય સારવાર અને વ્યવસ્થાપન આપશો તો તે ગર્ભધારણ કરવાની શક્યતા વધે છે.

ગાય ગર્ભધારણ ન કરતી હોય ત્યારે શક્ય કારણો અને ઉપચાર
1.  જાતીય ચક્ર (Heat/એસ્ટ્રસ) યોગ્ય રીતે ન આવવો
કેટલીકવાર ગાય “સાઈલેન્ટ હીટ”માં હોય છે એટલે આપણે ઓળખી નથી શકતા

ઉપચાર:

વેટરનરી ડોક્ટરથી હોર્મોનલ ઇન્જેક્શન લેવડાવવો (જેમ કે: Estrumate / PGF2α)

21 દિવસ સુધી ગાયના હીટ ચક્રનું અવલોકન કરો

2. મલિન ઉતરસ્ત્રાવ (Uterine Infection / ગર્ભાશયમાં સંક્રમણ)
લક્ષણ: ગર્ભધારણ થયા પછી 2 મહિના ન રહેવી, ઉતરસ્ત્રાવ પાતળો, વાસ આવવો

ઉપચાર:

પેટમાં Antibiotic + Uterine Cleanser ઇન્જેક્શન

Utrifur, Lutalyse, Ceftriaxone જેવી દવાઓનો ઉપયોગ ડોક્ટરની સલાહથી

3.  પોષણમાં ઉણપ (Mineral / Vitamin Deficiency)
ગર્ભ ન રહેવું ઘણીવાર જિંક, સેલેનિયમ, કેલ્શિયમ, ફોસ્ફરસ ની ઉણપથી થાય છે

ઉપચાર:

રોજ 50 ગ્રામ Mineral Mixture (Pashu-Ahar, A to Z vet powder)

ત્રિમાસિક deworming (Albendazole / Fenbendazole)

4.  વીટામિન એ અને ઈ ની ઉણપ
ઉતરસ્ત્રાવ સ્વચ્છ ન હોવો, કળી રહેવી

ઉપચાર: Vitamin A + D3 + E ઇન્જેક્શન 3 દિવસ

5. સમયથી ઈન્સેમિનેશન (Artificial Insemination – AI) ન થવું
જો સાચા હીટ સમયે બીજદાન (insemination) ન થાય, તો ગર્ભ નહીં રહે

મૂળ ઉપાય: હીટનો સમય જોઈને 8–18 કલાકની અંદર બીજદાન કરાવવો

ઘરેલું સહાયરૂપ ઉપાય (Vet approved)
આમળા પાવડર + ગુંદ + લસણ આપી શકાય છે (ઉત્સાહવર્ધક તરીકે)

ઉગતી સવારમાં થોડું મેથી પાવડર + ગુળ મિક્સ કરીને એકાદ દિવસ આપવું

Vet-Mate / HimROHIT જેવી ટોનિક્સ એકાદ મહિના માટે

શું કરો:
ગાયને રોજ મિનરલ મિશ્રણ + લીલુ ચારો આપો

દર 3 મહિને પેટના કૃમિ માટે દવા આપો

એકવાર વેટરનરી ડૉક્ટર દ્વારા પેટાલ ઈસ્ફેકશન / Uterus check-up કરાવો

યોગ્ય હીટ સમયે ટ્રેન્ડ પેરાવેટ / inseminator દ્વારા બીજદાન કરાવો