ਭੈਂਸ ਕਾ ਦੂਧ ਕੈਸੇ ਬੜਾਏ

Question

Sathiyavarsha K · Answer

ਭਰਾ ਜੀ, ਭੈਂਸ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ ਖੁਰਾਕ, ਪਾਣੀ, ਸਹੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਹਨ। ਹੇਠਾਂ ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:

1. ਖੁਰਾਕ (Feeding Management)

ਹਰੀ ਚਾਰਾ – ਮੱਕੀ, ਬਾਜਰਾ, ਲੁਸਰਨ, ਜੌਂ, ਬਰਸੀਮ, ਨੇਪੀਅਰ ਘਾਹ ਆਦਿ ਨਿਯਮਿਤ ਖਵਾਓ।

ਸੁੱਕਾ ਚਾਰਾ – ਗਹੂੰਂ ਦਾ ਭੂਸਾ, ਧਾਨ ਦਾ ਤੂੜੀ, ਪਰ ਨਮਕ + ਮਿਨਰਲ ਮਿਕਸਚਰ ਦੇ ਨਾਲ।

ਦਾਣਾ ਮਿਸ਼ਰਣ (Concentrates) – ਮੱਕੀ, ਚਨਾ, ਸੋਇਆ ਖਲ, ਸਰੋਂ ਖਲ, ਗੁੜ, ਤੇਲ ਖਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਵਾਓ।

ਖਨਿਜ ਲਵਣ (Mineral Mixture) – Ca, P, Salt, Vitamin AD3E ਰੋਜ਼ਾਨਾ 50–100 ਗ੍ਰਾਮ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦਿਓ।

Bypass Protein + Urea Molasses Mineral Block (UMMB) – ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਭੈਂਸਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ।

2. ਪਾਣੀ (Water)

ਭੈਂਸ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦੁੱਧ ਦਾ 80% ਹਿੱਸਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਰਚੂਰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁੱਧ ਵਧਦਾ ਹੈ।

3. ਦੁਹਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (Milking Management)

ਭੈਂਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਦੁਹੋ।

ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦੁਹਾਈ ਕਰੋ।

ਦੁਹਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਥਣ ਧੋ ਕੇ ਮਸਾਜ਼ ਕਰੋ, ਇਸ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ (let down) ਵਧਦੀ ਹੈ।

4. ਸਿਹਤ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ

ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਮਾਰੂ ਦਵਾਈ ਦਿਓ।

ਜੇਕਰ ਭੈਂਸ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰੋ।

ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਗੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦਿਓ।

5. ਖਾਸ ਟਿਪਸ

ਜਨਮ ਤੋਂ 15–20 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਭੈਂਸ ਪੀਕ ਲੈਕਟੇਸ਼ਨ ‘ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ – ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਧੀਆ ਖੁਰਾਕ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਾਓ ਜਾਂ ਨਹਲਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰੀਡ (ਨਸਲ) ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ – ਮੁਰਰਾਹ, ਮਹਸਾਨਾ, ਜਾਫਰਾਬਾਦੀ ਨਸਲਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।