उडीद पीक चांगले येण्यासाठी काय करावे

Question

Sathiyavarsha K · Answer

उडीद (उडद/माष) पीक चांगले येण्यासाठी खालील गोष्टींचं पालन केल्यास अधिक उत्पादन आणि दर्जेदार पीक मिळू शकतं. उडीद हे एक खराब हवामान सहन करणारे आणि मातीत नायट्रोजन भरून ठेवणारे अत्यंत उपयुक्त कडधान्य पीक आहे.

उडीद पीक चांगले येण्यासाठी आवश्यक गोष्टी
1. योग्य जातींची निवड (उच्च उत्पादन देणाऱ्या)
जातीचे नाव	वैशिष्ट्य
TAU-1, T-9, VBN-1, AKU-4	लवकर येणाऱ्या, रोगप्रतिरोधक
Phule V-5, LBG-752, LBG-20	महाराष्ट्र आणि मध्य भारतासाठी चांगल्या

2. हंगाम आणि योग्य लागवड कालावधी
खरीप हंगाम: जून शेवट – जुलै पहिला आठवडा

रब्बी (दक्षिण भारतात): ऑक्टोबर – नोव्हेंबर

उन्हाळी: फेब्रुवारी अखेर – मार्च सुरुवात

3. बीज प्रमाण व बीज प्रक्रिया
बीज दर: 8–10 किलो/एकर

बीज प्रक्रिया:

Trichoderma viride किंवा Carbendazim ने बीज 30 मिनिटे भिजवा

Rhizobium आणि PSB जीवाणूंचा लिंपन केल्यास नायट्रोजन स्थिरीकरण आणि मुळांची वाढ चांगली होते

4. शिफारसी प्रमाणे खत व्यवस्थापन
खताचे प्रकार	प्रमाण (प्रति एकर)
सेंद्रिय खत	5–7 टन शेणखत
DAP	25 किलो
पोटॅश	10 किलो (जर पोटॅशियाम कमी असेल तर)

शेंगांमध्ये भर आणि फुलधारणा सुधारण्यासाठी:

DAP फोलिअर स्प्रे (2%) फुलधारणेच्या टप्प्यावर

5. सिंचन
खरीपात सिंचनाची फारशी गरज नसते

कोरड्या हवामानात:

फुलधारणा आणि शेंगा भरण्याच्या काळात 1–2 हलकी सिंचने कराव्यात

6. तण नियंत्रण (घासफूस)
Pendimethalin 30% EC (जैसे स्टॉम्प एक्स्ट्रा)

खुराक: 1 लिटर/एकर

वेळ: पेरणीनंतर 2 दिवसांच्या आत फवारणी करा (Pre-emergence)

7. रोग व कीड नियंत्रण
प्रमुख रोग:
पानांवर डाग (Leaf Spot): Carbendazim 2 ग्रॅम/लीटर फवारणी

शेंगांमध्ये कुज (Anthracnose): Mancozeb + Carbendazim फवारणी

प्रमुख कीड:
फुलकिडे/भोका: Imidacloprid किंवा Spinosad फवारणी

पाने गुंडाळणारी अळी: Neem oil (5 मि.ली./लीटर) पर्यायी उपाय

पीक व्यवस्थापन टिप्स:
फुलधारणा टप्प्यावर 2% DAP फवारणी केल्यास शेंगा अधिक व भरदार होतात

पीक चक्र पाळा – उडीद नंतर हरभरा किंवा तूर यांसारखे पीक घ्या

निंत्रण राखण्यासाठी जमिनीवर प्लास्टिक मल्चिंग किंवा खतांचा योग्य वापर करा